ОБРАЗЛОЖЕНИЕ


Буџетот на Општина Аеродром е изготвен во согласност со Насоките за изготвување на буџетите на единиците на локалната самоуправа (буџетски циркулар) доставени од страна на Министерството за финансии на РСМ, во кои се содржани главните насоки за изготвување на општинскиот буџет за 2026 година.


Буџетската пресметка ја планира и одобрува градоначалникот на Општината врз основа на:



Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година е дефиниран како годишен план на приходи, други приливи и одобрени средства во кој се вклучени Основниот буџет, Буџетот на самофинансирачки активности, Буџетот на блок дотации и Буџетот на донации.


Имајќи ја во предвид наведената дефиниција за процесот на буџетирање со Буџетот на Општина Аеродром се врши распоредување на изворите на финансирање наспроти низата потреби и побарувања. Меѓутоа, со буџетот за 2026 година се задоволуваат и теоретските постулати на процесот на буџетирање, а пред сè:



Со последната промена настаната кај програмската класификација, се користи новиот начин на воведување на програми и потпрограми во општинските буџети.


Во делот на подготовката на општинските буџети се користат и табели за втор и трет буџет со соодветни биланси за приходи и расходи.


АНАЛИЗА НА РАСХОДИТЕ НА ОПШТИНАТА ПО НАМЕНА


Во Буџетот на Општина Аеродром сите потпрограми добиваат свој функционален код, односно функционална ставка и потставка кои се однесуваат на одредена намена, со што се добива преглед на средствата со кои ќе бидат финансирани одредени функции на општината. Со функционалната класификација се добива и преглед на капиталните проекти кои ќе бидат финансирани од општината, односно делот на капитални расходи кои се однесуваат на финансирање на одредени капитални проекти.


Во следниот табеларен приказ се дадени основните функционални ставки, односно намените во кои се распоредени трошоците на општината.


701

ОПШТИ ЈАВНИ СЛУЖБИ

702

ОДБРАНА

704

ЕКОНОМСКИ РАБОТИ

705

ЗАШТИТА НА ЖИВОТНА СРЕДИНА

706

ЖИВЕАЛИШТА И РАЗВОЈ НА ЗАЕДНИЦАТА

708

РЕКРЕАЦИЈА, КУЛТУРА И РЕЛИГИЈА

709

ОБРАЗОВАНИЕ

710

СОЦИЈАЛНА ЗАШТИТА

Анализа на расходите по функции на Општина Аеродром


Буџетски расходи по функции на ЕЛС

Општи јавни служби

9,4%

0,02%

0,01%

Одбрана

15,1%

2,0%

Економски работи

61,5%

6,4%

5,6%

Заштита на животната средина

Живеалишта и развој на заедницата

Рекреација, култура и религија

Педагошко и Основно образование

Социјална заштита

Анализата на расходите по функции на Општина Аеродром покажува дека Буџетот за 2026 година по функционалната класификација, односно по намена, ќе биде распределен на следниот начин:

1

Општи јавни служби

197.198.000

2

Одбрана

255.000

3

Економски работи

317.706.000

4

Заштита на животната средина

43.180.000

5

Живеалишта и развој на заедницата

134.242.000

6

Рекреација, култура и религија

117.390.000

7

Педагошко и Основно образование

1.296.922.000

8

Социјална заштита

500.000




Од табеларниот и графичкиот приказ може да се види дека дел од средствата на Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година во процентуален износ од 15,1% се планирани во економски работи, односно истите се планираат да бидат реализирани за економски раст на општината. Планирани се активности во врска со уредување на градежното земјиште, изградба и реконструкција на локални улици, одржување на локални улици, создавање на услови за изградба на објекти, одржување и изградба на простори за паркирање, сообраќајна сигнализација и слично.

Општина Аеродром е дел од општините кои се во втората фаза од фискалната децентрализација, со пренесени надлежности во дејноста на основното образование и социјалната заштита. За таа цел, за педагошко и основно образование наменети се 61,5% од вкупно планираните расходи на годишно ниво, а во делот на социјална заштита дополнителни 0,02%.

За заштита на животната средина, односно за управување со отпадоците, изградба на системи за одведување на отпадните води, хортикултурно и партерно уредување на паркови и зеленило, субвении на граѓани, одржување на парковите и зеленилото, блоковско зеленило, надзор на истите, како и одржување на општинската јавна чистота се планира дел од 2% од Буџетот на Општината за 2026 година.

За финансирање на општите јавни служби во кои спаѓаат програмите Совет на Општината (вклучително потпрограмата А10 - Изборни активности и референдуми), Градоначалник, Месна самоуправа и Општинска администрација, се планираат средства со дел од 9,4% од вкупно планираните средства за 2026 година.

Планираните средства за делот на Рекреација, култура и спорт во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година, претставуваат дел од 5,6% од вкупно планираните средства за 2026 година.

За финансирање на Цивилна одбрана во кои спаѓа програмата Заштита и спасување на Општината, се планираат средства со дел од 0,01% од вкупно планираните средства за 2026 година.

За живеалишта и развој на заедницата, односно за изградба и одржување на јавно осветлување, системи за водоснабдување, урбанистичко планирање, поддршка на локален економски развој, други комунални услуги, како и изведба и одржување на урбана опрема, се планираат 6,4% од вкупните планирани средства.


а) Општи јавни служби


За делот на општите јавни служби, во 2026 година, планирани се средства во вкупен износ од 197.198.000 денари и истите се однесуваат на програмите Совет на Општината, Градоначалник, Месна самоуправа, Општинска администрација, како и Капитални расходи на општината.


б) Одбрана


За делот на заштита и спасување, во 2026 година, планирани се средства во вкупен износ од 255.000 денари, и истите се однесуваат на програма Љ0 – Заштита и спасување на општината.


в) Економски работи


Економските работи во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година се распоредени на следниот начин:

1

Рударство, занаетчиство и градежништво

8.900.000

2

Транспорт

308.806.000


г) Заштита на животна средина


Вкупните планирани средства за заштита на животната средина во функционалната класификација на Општина Аеродром изнесуваат 43.180.000 денари, и во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година се распоредени на следниот начин:

1

Управување со отпадните води

280.000

2

Заштита на животна средина

42.900.000


Истите се однесуваат на одржување на јавна чистота, специјализирани возила за јавна чистота, изградба на системи за одведување на отпадните води, блоковско зеленило, како и паркови и одржување на парковите и зеленилото во општината.

д) Живеалишта и развој на заедницата


Живеалишта и развој на заедницата

5,8%

Развој на заедницата

35,5%

Водоснабдување

36,1%

Осветлување на улици


Други живеалишта и развој на заедницата

22,6%

Средствата во вкупен износ од 134.242.000 денари, планирани за живеалишта и развој на заедницата се распоредени на следниот начин:

1

Развој на заедницата

47.589.000

2

Водоснабдување

30.403.000

3

Осветлување на улици

48.480.000

4

Други живеалишта и развој на заедницата

7.770.000


За развој на заедницата, поточно за урбанистичко планирање, поддршка на локален економски развој, како и изведба и одржување на урбана опрема, се однесува дел од 35,5% од вкупните планирани средства за живеалишта и развој на заедницата. За системи за водоснабдување се однесуваат приближно 22,6%, додека за делот други живеалишта и развој на заедницата се однесувааат 5,8%. За изградба на нови линии на јавно осветлување и тековно одржување на јавното осветлување на улици на територија на општината, планирани се 36,1% од вкупните средства за живеалишта и развој на заедницата.


ѓ) Рекреација, култура и религија


Планираните средства за делот на Рекреација, култура и религија во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година се распоредени на следниот начин:

1

Спортски и рекреативни услуги

14.000.000

2

Услуги за култура

103.390.000


Во делот на Спортски и рекреативни услуги, планираните средства се однесуваат на поддршка на општината до спортските клубови, здруженијата на граѓани во делот на спортот, како и училишниот спорт кај основните училишта на нејзина територија.

Кај делот Услуги за културата, планираните средства се однесуваат на реконструкција на мултифункционален центар во општината, поддршка на општината до здруженијата на граѓани во делот на културата, културни уметнички друштва, културни манифестации, проекти, како и театарски претстави на територија на општина Аеродром.

е) Педагошко и Основно образование


Педагошко и Основно образование

4,4%

22,2%

Основно образование

43,2%

Капитални расходи за основно образование


Детски градинки

30,2%

Капитални расходи за детски градинки

Планирани средства за педагошко и основно образование во функционалната класификација на Општина Аеродром, вкупно изнесуваат 1.296.922.000 денари и во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година се распоредени на следниот начин:


1

Основно образование

559.635.000

2

Капитални расходи за основно образование

391.485.000

3

Детски градинки

288.432.000

4

Капитални расходи за детски градинки

57.370.000



Истите се однесуваат на пренесените надлежности на општината за основно образование и дел од социјалната заштита поточно на програмите Н1 – Основно образование, НА – Капитални расходи за основно образование, ВА – Капитални расходи за детски градинки, како и програмата В1 – Детски градинки. Со нив се опфатени платите и надоместоците на вработениот кадар, средствата за тековно одржување на објектите и одвивање на наставата, обезбедување на објектите, средства за планираните проекти, надградба и доградба на ООУ Б.Конески и ООУ Г.Делчев, доградба на ООУ Б.Конески – фаза 2, надградба на ООУ Г.Делчев – Г.Лисиче, униформи за учениците, Изградба и доградба на детски градинки - објект Изворче, Пчелка1 и нов објект, како и дополнителните средства од општината наменети за основните училишта и детски градинки.


ж) Друга социјална заштита


За делот на друга социјална заштита, во 2026 година, планирани се средства во вкупен износ од 500.000 денари, и истите се однесуваат на Програмата Х1 - Родова еднаквост.

ИЗВОРИ НА ФИНАНСИРАЊЕ - ПРИХОДИ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ


Планираните извори на приходи од кои ќе се финансираат расходите на Општина Аеродром во Буџетот за 2026 година изнесуваат 2.107.393.000 денари.

Приходите на Буџетот на Општината за 2026 година се планирани согласно направената анализа на историските податоци и досегашниот тренд на наплата на разните групи на приходи, како и пресметките за очекуваните приходи од надоместокот за уредување на градежното земјиште, надоместокот за утврдување на правен статус на бесправно изградени објекти, даноците на имот, донациите, самофинансирачките активности и блок дотациите за основните училишта и детските градинки, како и другите трансфери за 2026 година.

Се планира да се реализираат и средства од вишокот на приходи од претходните години во износ од 23.133.000 денари што е прикажано како дефицитарно финансирање.

71

Даночни приходи

509.187.000

72

Неданочни приходи

108.426.000

73

Капитални приходи

16.834.000

74

Трансфери и донации

1.472.946.000


Вкупно:

2.107.393.000


Од графичкиот приказ може да се заклучи дека значително учество во вкупните приходи од 24,2% имаат даночните приходи кои претставуваат и основа за финансирање на функциите на општината, неданочните приходи учествуваат со 5,1%, капиталните приходи учествуваат со 0,8%, и со најголем дел од 69,9% учествуваат приходите од трансфери и донации (вклучително средствата од пренесениот вишок на приходи од претходната година).


а) Даночни приходи


Даночни приходи

0,1%

14,3%

Данок од доход, од добив ка и од капитални добив ки

Даноци од имот

54,5%

31,0%

Даноци од специфични у слу ги

Такси за користење или дозв оли за в ршење на дејност

Вкупните даночни приходи во 2026 година се планирани во износ од 509.187.000 денари, и истите се распоредени по видови на даночни приходи на следниот начин:

711

Данок од доход, од добивка и од капитални добивки

72.992.000

713

Даноци од имот

157.950.000

717

Даноци од специфични услуги

277.725.000

718

Такси за користење или дозволи за вршење на дејност

520.000


Вкупно:

509.187.000


Анализата на структурата на даночните приходи укажува на најголемо учество на приходите остварени од даноците на специфични услуги и тоа од 54,5%, кое особено се однесува на надоместокот за уредување на градежното земјиште, додека приходите од данокот на имот во вкупните даночни приходи учествуваат со приближно 31%. Останатиот дел од 14,3% отпаѓа на данокот на доход, од добивка и од капитални добивки, како и мал дел од околу 0,1% од такси за користење или дозволи за вршење на дејност.


б) Неданочни приходи


Структурата на неданочните приходи планирани во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година во вкупен износ од 108.426.000 денари е претставена во следната табела:


722

Глоби, судски и административни такси

700.000

723

Tакси и надоместоци

90.766.000

725

Други неданочни приходи

16.960.000


Вкупно:

108.426.000


Неданочни приходи

0,6%

Глоби, судски и административни такси

15,6%

Tакси и надоместоци

83,7%

Други неданочни приходи

в) Капитални приходи


Капиталните приходи во вкупните планирани приходи во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година учествуваат со износ од 16.834.000 денари, а најголем дел од нив се однесуваат на приходите остварени од надоместок за утврдување на правен статус на бесправно изградени објекти.


г) Трансфери и донации


Учеството на трансферите и донациите во вкупниот Буџет на Oпштина Aеродром за 2026 година се застапени со износ од 1.472.946.000 денари. Во делот на трансфери од други нивоа на власт спаѓаат: трансферите од буџетите на фондовите, дотациите од приходи од ДДВ, блок дотациите наменети за основните училишта и детските градинки на територија на општината, капиталните трансфери од други нивоа на власт, како и средствата од вишокот на приходи од претходните години прикажани како дел од дефицитарно финансирање.


ПЛАНИРАНИ БУЏЕТСКИ РАСХОДИ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ


Планирани расходи на Општина Аеродром за 2026 година вкупно изнесуваат 2.112.210.000 денари, со што се запазува буџетското правило на балансирани приходи и расходи. Согласно економската класификација истите се утврдени по одделни намени и видови.


40

Плати и надоместоци

794.103.000

41

Резерви и недефинирани расходи

2.300.000

42

Стоки и услуги

274.994.000

46

Субвенции и трансфери

144.531.000

48

Капитални расходи

891.465.000


Вкупно:

2.107.393.000



Вкупни расходи

Плати и надоместоци


Резерви и недефинирани расходи

42,3%

37,7%

Стоки и услуги


Субвенции и трансфери

6,9%

13,0% 0,1%

Капитални расходи

Во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година, со дел од 37,7% од вкупните расходи се обезбедени средства за плати и надоместоци за вработените во општината и месните заедници, градоначалникот на општината, членовите на Советот на општината, како и вработените во општинските буџетски корисници (основните училишта и детските градинки), кои по влезот на општината во втората фаза од фискалната децентрализација се финансираат преку блок дотации.

Во графичкиот приказ учеството на капиталните расходи во 2026 година изнесува 42,3% од вкупните расходи, со што се планира да се иницира изградбата на нова, реконструкција и одржување на постојната инфраструктура, како и подобрување на вкупните јавни услуги.

Во делот на расходите за стоки и услуги на кои отпаѓаат 13%, покрај тековните расходи за функционирање на општината и месните заедници, се содржани и расходите за комуналните услуги и тековното одржување кај основните училишта и детските градинки на територија на општината.

Останатите расходи се однесуваат на резерви и недефинирани расходи со 0,1% и расходи за субвенции и трансфери со 6,9% од вкупните расходи.


ТЕКОВНО ОПЕРАТИВНИ РАСХОДИ


Согласно законската регулатива општинскиот буџет се следи преку различните видови на расходи, односно тековно - оперативните и капиталните расходи.

Тековно – оперативните расходи планирани во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година се распределени на следниот начин:


40

Плати и надоместоци

794.103.000

41

Резерви и недефинирани расходи

2.300.000

42

Стоки и услуги

274.994.000

46

Субвенции и трансфери

144.531.000


Вкупно:

1.215.928.000


Значителен дел од вкупните тековно - оперативни расходи, поточно 22,6% од нив, се планирани за стоки и услуги со што се обезбедува редовно и непречено функционирање на општината и месните заедници, основните училишта и детските градинки на територија на општината.


Со пренесените надлежности во образованието и детската заштита и нивно финансирање преку блок дотации се зголемува и делот на вкупните расходи наменет за плати и надоместоци на вработените во општината и месните заедници, градоначалникот на општината, членовите на Советот на општината, како и вработените кај општинските буџетски корисници, кој претставува 65,3% од вкупните тековно - оперативни расходи за 2026 година.


Расходите кои се однесуваат на резервите и недефинираните расходи претставуваат 0,2% од вкупните тековно - оперативни расходи. Останатиот дел од околу 11,9% од вкупните тековно - оперативни расходи се однесува на расходите за субвенции и трансфери.


КАПИТАЛНИ РАСХОДИ


Во најголем дел, капиталните расходи кои вкупно изнесуваат 891.465.000 денари, се однесуваат на изготвување и ревизија на потребните проекти, изградба и реконструкција на улици и патишта во општината, изградба на комунална инфраструктура, изградба на капацитети за водоснабдување, изградба на системи за одведување и пречистување на отпадни води, изградба на нови линии за јавно осветлување, изградба на мултифункционален културен центар, набавка на опрема, набавка на канцелариски и училишен мебел и опрема, набавка на софтвер, надомест за одземен имот, изградба и доградба на училишни објекти, изградба и доградба на детски градинки и друго, како и надзор за истите.

480

Купување на опрема и машини

12.040.000

482

Други градежни објекти

873.157.000

483

Купување на мебел

2.770.000

485

Вложувања и нефинансиски средства

3.498.000


Вкупно:

891.465.000




Капитални расходи

Купување на опрема и машини

0,4%

0,3%

1,4%

Други градежни објекти

Купување на мебел

97,9%

Вложувања и нефинансиски средства

Во рамки на вкупните капитални расходи, најголемо учество имаат расходите планирани за делот на други градежни објекти т.е. 97,9%. Истите се однесуваат на подготовка и изработка на проекти и ревизија на истите, изведба на улици, капацитети за водоснабдување, изведба и реконструкција на други објекти, како и надзор над истите.


Планираните средства за купување на опрема и машини учествуваат со дел од 1,4%, во кои спаѓаат средствата планирани за набавка на разни видови урбана опрема, набавка на информатичка опрема, набавка на кујнска опрема, машини, опрема за греење и климатизација и друга опрема.

Средствата за купување на мебел, (во кои спаѓаат училишен и друг мебел), учествуваат со околу 0,3%.


Во делот на вложувања и нефинансиски средства, планирани се 0,4% од вкупните капитални расходи, и истите се однесуваат на надоместокот за одземен имот и набавка на компјутерски софтвер за општината.

ФИНАНСИРАЊЕ НА АКТИВНОСТИТЕ ПО ПРИОРИТЕТИ УТВРДЕНИ ВО ПРОГРАМИТЕ НА БУЏЕТОТ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ


СОВЕТ НА ОПШТИНА


Финансирањето на Советот на Општината се врши за реализација на следниве надлежности:



Работата на Советот на Општина Аеродром (вклучително потпрограмата за изборни активности и референдуми), се финансира во износ од 43.190.000 денари за извршување на следните работи:


  1. Надоместоци на советниците на Општината;

  2. Трошоци што се директно поврзани со работата на Советот на Општината;

  3. Трансфери до хуманитарни организации, здруженија на граѓани и други трансфери;

  4. Постојана и тековна резерва која ја распределува Советот на Општината и друго.

    ГРАДОНАЧАЛНИК


    Финансирањето на градоначалникот на Општината се врши за реализацијата на следниве надлежности:



ЗАШТИТА НА ЖИВОТНАТА СРЕДИНА И ПРИРОДА


Општина Аеродром превзема мерки и активности за зачувување и унапредување на животната средина, блоковско зеленило, одржување на City Tree, испитувања на бучава, одржување фотоволтаици, надзор, како и субвенции за граѓаните на општината и слично, со вкупни средства во износ од

3.880.000 денари.


ЗАШТИТА И СПАСУВАЊЕ


Во рамки на Буџетот на Општина Аеродром, за делот на заштита и спасување се планираат средства во вкупен износ од 255.000 денари.


РОДОВА ЕДНАКВОСТ


Во рамки на Буџетот на Општина Аеродром, за делот на родова еднаквост се планираат средства во вкупен износ од 500.000 денари.

ФИНАНСИРАЊЕ НА АКТИВНОСТИТЕ СПОРЕД НАДЛЕЖНОСТИТЕ ВО РАМКИ НА БУЏЕТОТ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ ЗА 2026 ГОДИНА



Финансирањето на активностите според надлежностите во Буџетот на Општина Аеродром за 2026 година е следен:

A

СОВЕТ НА ОПШТИНА

43.190.000

D

ГРАДОНАЧАЛНИК

4.466.000

E

ОПШТИНСКА АДМИНИСТРАЦИЈА

149.542.000


F

УРБАНИСТИЧКО ПЛАН. И УРЕДУВАЊЕ НА

ПРОСТОРОТ


11.050.000

G

ЛОКАЛЕН ЕКОНОМСКИ РАЗВОЈ

2.801.000

J

КОМУНАЛНИ ДЕЈНОСТИ

477.397.000

K

КУЛТУРА

103.390.000

L

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЈА

14.000.000

V

СОЦИЈАЛНА ЗАШТИТА НА ДЕЦАТА

345.802.000

N

ОБРАЗОВАНИЕ

951.120.000

R

ЗАШТИТА НА ЖИВОТНА СРЕДИНА И ПРИРОДА

3.880.000

Q

ЗАШТИТА И СПАСУВАЊЕ

255.000

X

РОДОВА ЕДНАКВОСТ

500.000


Вкупно:

2.107.393.000


Расходи по надлежности

СОВЕТ НА ОПШТИНА ГРАДОНАЧАЛНИК

ОПШТИНСКА АДМИНИСТРАЦИЈА

0,01%

0,02%

2,0%

0,2%

7,1%

УРБАНИСТИЧКО ПЛАН. И УРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТОРОТ

ЛОКАЛЕН ЕКОНОМСКИ РАЗВОЈ

0,2%

0,5%

КОМУНАЛНИ ДЕЈНОСТИ

45,1%

0,1%

22,7%

КУЛТУРА

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЈА СОЦИЈАЛНА ЗАШТИТА НА ДЕЦАТА

ОБРАЗОВАНИЕ

16,4%

0,7%

4,9%

ЗАШТИТА НА ЖИВОТНА СРЕДИНА И ПРИРОДА

ЗАШТИТА И СПАСУВАЊЕ

РОДОВА ЕДНАКВОСТ

Во прилог е даден следниот графикон од којшто може да се анализираат вкупните планирани трошоци по соодветни надлежности: