ОБРАЗЛОЖЕНИЕ


Буџетот на Општина Аеродром е изготвен во согласност со Насоките за изготвување на буџетите на единиците на локалната самоуправа (буџетски циркулар) доставени од Министерството за финансии на РСМ, во кои се содржани главните насоки за изготвување на општинскиот буџет за 2025 година.


Буџетската пресметка ја планира и одобрува градоначалникот на Општината врз основа на:



Буџетот на Општина Аеродром за 2025 година е дефиниран како годишен план на приходи, други приливи и одобрени средства во кој се вклучени Основниот буџет, Буџетот на самофинансирачки активности, Буџетот на блок-дотации и Буџетот на донации.


Имајќи ја предвид наведената дефиниција за процесот на буџетирање со буџетот на Општина Аеродром се врши распоредување на изворите на финансирање наспроти низата потреби и побарувања. Меѓутоа, со буџетот за 2025 година се задоволуваат и теоретските постулати на процесот на буџетирање, а пред сè:



Со последната промена настаната кај програмската класификација, се користи новиот начин на воведување на програми и потпрограми во општинските буџети.


Во делот на подготовката на општинските буџети се користат и табели за втор и трет буџет со соодветни биланси за приходи и расходи.


АНАЛИЗА НА РАСХОДИТЕ НА ОПШТИНАТА ПО НАМЕНА


Во буџетот на Општина Аеродром сите потпрограми добиваат свој функционален код, односно функционална ставка и потставка што се однесуваат на одредена намена, со што се добива преглед на средствата со кои ќе бидат финансирани одредени функции на општината. Со функционалната класификација се добива и преглед на капиталните проекти кои ќе бидат финансирани од општината, односно делот на капитални расходи кои се однесуваат на финансирање на одредени капитални проекти.


Во следниов табеларен приказ се дадени основните функционални ставки, односно намените во кои се распоредени трошоците на општината.


701

ОПШТИ ЈАВНИ СЛУЖБИ

702

ОДБРАНА

704

ЕКОНОМСКИ РАБОТИ

705

ЗАШТИТА НА ЖИВОТНА СРЕДИНА

706

ЖИВЕАЛИШТА И РАЗВОЈ НА ЗАЕДНИЦАТА

708

РЕКРЕАЦИЈА, КУЛТУРА И РЕЛИГИЈА

709

ОБРАЗОВАНИЕ

710

СОЦИЈАЛНА ЗАШТИТА

Анализа на расходите по функции на Општина Аеродром


Буџетски расходи по функции на ЕЛС

Општи јавни служби

0,1%

12,7%

0,01%

Економски работи

15,4%

Заштита на животната средина


Живеалишта и развој на

58,8%

3,5%

8,36%

Рекреација, култура и религија

1,2%

Педагошко и Основно образование

Социјална заштита

Анализата на расходите по функции на Општина Аеродром покажува дека буџетот за 2025 година по функционалната класификација, односно по намена, ќе биде распределен на следниов начин:


1

Општи јавни служби

194.964.000

2

Одбрана

150.000

3

Економски работи

235.899.000

4

Заштита на животната средина

53.063.000

5

Живеалишта и развој на заедницата

127.972.000

6

Рекреација, култура и религија

17.935.000

7

Педагошко и основно образование

899.095.000

8

Социјална заштита

1.050.000



Од табеларниот и графичкиот приказ може да се види дека дел од средствата на буџетот на Општина Аеродром за 2025 година во процентуален износ од 15,4 % се планирани во економски работи, односно истите се планираат да бидат реализирани за економски раст на општината. Планирани се активности во врска со уредување на градежното земјиште, изградба и реконструкција на локални улици, одржување на локални улици, создавање на услови за изградба на објекти, одржување и изградба на простори за паркирање, сообраќајна сигнализација и слично.

Општина Аеродром е дел од општините што се во втората фаза од фискалната децентрализација, со пренесени надлежности во дејноста на основното образование и социјалната заштита. За таа цел, за педагошко и основно образование се наменети 58,8 % од вкупно планираните расходи на годишно ниво, а во делот на социјална заштита дополнителни 0,1 %.

За заштита на животната средина, односно за управување со отпадоците, изградба на системи за одведување на отпадните води,

хортикултурно и партерно уредување на паркови и зеленило, одржување на парковите и зеленилото, блоковско зеленило, надзор на истите, субвенции за велосипеди на граѓаните на општината, како и одржување на општинската јавна чистота се планира дел од 3,5 % од буџетот на Општината за 2025 година.

За финансирање на општите јавни служби во кои спаѓаат програмите: Совет на Општината, Градоначалник, Месна самоуправа и Општинска администрација, се планираат средства со дел од 12,7 % од вкупно планираните средства за 2025 година.

Планираните средства за делот на Рекреација, култура и спорт во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година, претставуваат дел од 1,2 % од вкупно планираните средства за 2025 година.

За финансирање ц ивилна одбрана во кои спаѓа програмата Заштита и спасување на Општината, се планираат средства со дел од 0,01 % од вкупно планираните средства за 2025 година.

За живеалишта и развој на заедницата, односно за изградба и одржување на јавно осветлување, системи за водоснабдување, урбанистичко планирање, поддршка на локален економски развој, други комунални услуги, како и изведба и одржување на урбана опрема, се планираат 8,36 % од вкупните планирани средства.


а) Општи јавни служби


За делот на општите јавни служби, во 2025 година, планирани се средства во вкупен износ од 194.964.000 денари и истите се однесуваат на програмите: Совет на Општината, Градоначалник, Месна самоуправа, Општинска администрација, како и Капитални расходи на општината.


б) Одбрана


За делот на заштита и спасување, во 2025 година, планирани се средства во вкупен износ од 150.000 денари, и истите се однесуваат на програма Љ0 – Заштита и спасување на општината и ЉА – Капитални расходи за заштита и спасување на општината.


в) Економски работи


Економските работи во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година се распоредени на следниов начин:


1

Општи економски, комерц. и работи поврзани со трудот

2.368.000

2

Рударство, занаетчиство и градежништво

7.500.000

3

Транспорт

226.031.000

г) Заштита на животна средина


Вкупните планирани средства за заштита на животната средина во функционалната класификација на Општина Аеродром изнесуваат 53.063.000 денари, и во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година се распоредени на следниов начин:


1

Управување со отпадните води

625.000

2

Заштита на животна средина

52.438.000


Тие се однесуваат на одржување на јавна чистота, специјализирани возила за јавна чистота, субвенции за велосипеди на граѓаните на општината, изградба на системи за одведување на отпадните води, блоковско зеленило, како и паркови и одржување на парковите и зеленилото во општината.


д) Живеалишта и развој на заедницата


Средствата во вкупен износ од 127.972.000 денари, планирани за живеалишта и развој на заедницата се распоредени на следниов начин:


1

Развој на заедницата

52.161.000

2

Водоснабдување

16.177.000

3

Осветлување на улици

52.410.000

4

Други живеалишта и развој на заедницата

7.224.000


За развој на заедницата, поточно за урбанистичко планирање, поддршка на локален економски развој, како и изведба и одржување на урбана опрема, се однесува дел од 40,8 % од вкупните планирани средства за живеалишта и развој на заедницата. За системи за водоснабдување се однесуваат приближно 12,6 %, додека за делот други живеалишта и развој на заедницата се однесуваат 5,6 %. За изградба на нови линии на јавно осветлување и тековно одржување на јавното осветлување на улици на територија на општината, планирани се 41 % од вкупните средства за живеалишта и развој на заедницата.

ѓ) Рекреација, култура и религија


Планираните средства за делот Рекреација, култура и религија во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година се распоредени на следниов начин:

1

Спортски и рекреативни услуги

13.300.000

2

Услуги за култура

4.635.000


Во делот Спортски и рекреативни услуги, планираните средства се однесуваат на поддршка на општината до спортските клубови, здруженијата на граѓани во делот на спортот, како и училишниот спорт кај основните училишта на нејзина територија.

Кај делот Услуги за културата, планираните средства се однесуваат на поддршка на општината до здруженијата на граѓани во делот на културата, културни уметнички друштва, културни манифестации, проекти, како и театарски претстави на територија на Општина Аеродром.


е) Педагошко и основно образование


Педагошко и Основно образование

36%

Основно образование

57%

Капитални расходи за основно образование

7%

Детски градинки

Планирани средства за педагошко и основно образование во функционалната класификација на Општина Аеродром, вкупно изнесуваат 899.095.000 денари и во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година се распоредени на следниов начин:


1

Основно образование

507.863.000

2

Капитални расходи за основно образование

65.219.000

3

Детски градинки

326.013.000


Тие се однесуваат на пренесените надлежности на општината за основно образование и дел од социјалната заштита поточно на програмите Н1 – Основно образование, НА – Капитални расходи за основно образование, ВА – Капитални расходи за детски градинки, како и програмата В1 – Детски градинки. Со нив се опфатени платите и надоместоците на вработениот кадар, средствата за тековно одржување на објектите и одвивање на наставата, обезбедување на објектите, средства за планираните проекти, доградба, реконструкција и опремување на дел од објектите на основните училишта, униформи за учениците, како и дополнителните средства од општината наменети за основните училишта и детски градинки.


ж) Друга социјална заштита


За делот на друга социјална заштита, во 2025 година, планирани се средства во вкупен износ од 1.050.000 денари, и тие се однесуваат на Програмата Х1 - Родова еднаквост.


ИЗВОРИ НА ФИНАНСИРАЊЕ - ПРИХОДИ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ


Планираните извори на приходи од кои ќе се финансираат расходите на Општина Аеродром во буџетот за 2025 година изнесуваат 1.530.128.000 денари.

Приходите на буџетот на Општината за 2025 година се планирани согласно направената анализа на историските податоци и досегашниот тренд на наплата на разните групи на приходи, како и пресметките за очекуваните приходи од надоместокот за уредување на градежното земјиште, надоместокот за утврдување на правен статус на бесправно изградени објекти, даноците на имот, донациите, самофинансирачките активности и блок-дотациите за основните училишта и детските градинки, како и другите трансфери за 2025 година.

Се планира да се реализираат и средства од вишокот приходи од претходните години во износ од 85.737.000 денари што е прикажано како дефицитарно финансирање.


71

Даночни приходи

449.121.000

72

Неданочни приходи

106.839.000

73

Капитални приходи

10.790.000

74

Трансфери и донации

963.378.000


Вкупно:

1.530.128.000


Од графичкиот приказ може да се заклучи дека значително учество во вкупните приходи од 29,4% имаат даночните приходи кои претставуваат и основа за финансирање на функциите на општината, неданочните приходи учествуваат со 7%, капиталните приходи учествуваат со 0,7 %, и со најголем дел од 63 % учествуваат приходите од трансфери и донации (вклучително средствата од пренесениот вишок на приходи од претходната година).


а) Даночни приходи


Вкупните даночни приходи во 2025 година се планирани во износ од 449.121.000 денари, и се распоредени по видови даночни приходи на следниов начин:


711

Данок од доход, од добивка и од капитални добивки

54.660.000

713

Даноци од имот

125.000.000

717

Даноци од специфични услуги

268.941.000

718

Такси за користење или дозволи за вршење на дејност

520.000


Вкупно:

449.121.000


Анализата на структурата на даночните приходи укажува на најголемо учество на приходите остварени од даноците на специфични услуги и тоа од 59,9

%, кое особено се однесува на надоместокот за уредување на градежното земјиште, додека приходите од данокот на имот во вкупните даночни приходи учествуваат со приближно 27,8 %. Преостанатиот дел од 12,2 % отпаѓа на данокот на доход, од добивка и од капитални добивки, како и мал дел од околу 0,12 % од такси за користење или дозволи за вршење дејност.


б) Неданочни приходи


Структурата на неданочните приходи планирани во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година во вкупен износ од 106.839.000 денари е претставена во следната табела:


722

Глоби, судски и административни такси

700.000

723

Tакси и надоместоци

87.436.000

725

Други неданочни приходи

18.703.000


Вкупно:

106.839.000

Извори на финансирање

Даночни приходи

29,4%

63,0%

7,0%

Капитални приходи

0,7%

в) Капитални приходи

Капиталните приходи во вкупните планирани приходи во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година учествуваат со износ од 10.790.000 денари, а најголем дел од нив се однесуваат на приходите остварени од надоместок за утврдување правен статус на бесправно изградени објекти.


г) Трансфери и донации

Учеството на трансферите и донациите во вкупниот Буџет на Oпштина Aеродром за 2025 година се застапени со износ од 963.378.000 денари. Во делот на трансфери од други нивоа на власт спаѓаат: трансферите од буџетите на фондовите, дотациите од приходи од ДДВ, блок-дотациите наменети за основните училишта и детските градинки на територија на општината, капиталните трансфери од други нивоа на власт, како и средствата од вишокот приходи од претходните години прикажани како дел од дефицитарно финансирање.


ПЛАНИРАНИ БУЏЕТСКИ РАСХОДИ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ


23,1%

расходи

47,0%

8,7%

21,0%

0,2%

Планирани расходи на Општина Аеродром за 2025 година вкупно изнесуваат 1.530.128.000 денари, со што се запазува буџетското правило на балансирани приходи и расходи. Согласно с о економската класификација истите се утврдени по одделни намени и видови.


40

Плати и надоместоци

719.776.000

41

Резерви и недефинирани расходи

2.300.000

42

Стоки и услуги

321.589.000

46

Субвенции и трансфери

133.673.000

48

Капитални расходи

352.790.000


Вкупно:

1.530.128.000


Во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година, со дел од 47 % од вкупните расходи се обезбедени средства за плати и надоместоци за вработените во општината и месните заедници, градоначалникот на општината, членовите на Советот на општината, како и вработените во општинските буџетски корисници (основните училишта и детските градинки), кои по влезот на општината во втората фаза од фискалната децентрализација се финансираат преку блок дотации.

Во графичкиот приказ учеството на капиталните расходи во 2025 година изнесува 23,1 % од вкупните расходи, со што се планира да се иницира изградбата на нова, реконструкција и одржување на постојната инфраструктура, како и подобрување на вкупните јавни услуги.

Во делот на расходите за стоки и услуги на кои отпаѓаат 21 %, покрај тековните расходи за функционирање на општината и месните заедници, се содржани и расходите за комуналните услуги и тековното одржување кај основните училишта и детските градинки на територија на општината.

Останатите расходи се однесуваат на резерви и недефинирани расходи со 0,2 % и расходи за субвенции и трансфери со 8,7 % од вкупните расходи.


ТЕКОВНО- ОПЕРАТИВНИ РАСХОДИ


Согласно со законската регулатива, општинскиот буџет се следи преку различните видови расходи, односно тековно-оперативните и капиталните расходи.


Тековно-оперативни расходи


Резерви и недефинирани расходи


Стоки и услуги

Тековно-оперативните расходи планирани во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година се распределени на следниов начин:


40

Плати и надоместоци

719.776.000

41

Резерви и недефинирани расходи

2.300.000

42

Стоки и услуги

321.589.000

46

Субвенции и трансфери

133.673.000


Вкупно:

1.177.338.000


Значителен дел од вкупните тековно-оперативни расходи, поточно 27,3

% од нив, се планирани за стоки и услуги со што се обезбедува редовно и непречено функционирање на општината и месните заедници, основните училишта и детските градинки на територија на општината.


Со пренесените надлежности во образованието и детската заштита и нивно финансирање преку блок дотации се зголемува и делот на вкупните расходи наменет за плати и надоместоци на вработените во општината и месните заедници, градоначалникот на општината, членовите на Советот на општината, како и вработените кај општинските буџетски корисници, кој претставува 61,1 % од вкупните тековно-оперативни расходи за 2025 година.


Расходите кои се однесуваат на резервите и недефинираните расходи претставуваат 0,2 % од вкупните тековно-оперативни расходи. Останатиот дел од околу 11,4 % од вкупните тековно-оперативни расходи се однесува на расходите за субвенции и трансфери.


КАПИТАЛНИ РАСХОДИ


Во најголем дел, капиталните расходи, кои вкупно изнесуваат 352.790.000 денари, се однесуваат на изготвување и ревизија на потребните проекти, изградба и реконструкција на улици и патишта во општината, изградба на комунална инфраструктура, изградба на капацитети за водоснабдување, изградба на системи за одведување и пречистување на отпадни води, изградба на нови линии за јавно осветлување, набавка на опрема, набавка на канцелариски и училиштен мебел и опрема, набавка на софтвер, надомест за одземен имот, изградба на училишни објекти, изградба на детски градинки и друго, како и нивни надзор.


480

Купување на опрема и машини

12.710.000

482

Други градежни објекти

331.497.000

483

Купување мебел

3.115.000

485

Вложувања и нефинансиски средства

3.100.000

486

Купување на возила

2.368.000


Вкупно:

352.790.000


Во рамките на вкупните капитални расходи, најголемо учество имаат расходите планирани за делот на други градежни објекти т.е. 94 %. Истите се однесуваат на подготовка и изработка на проекти и нивна ревизија, изведба на улици, капацитети за водоснабдување, изведба и реконструкција на други објекти, како и надзор над истите.

Планираните средства за купување опрема и машини учествуваат со дел од 3,6 %, во кои спаѓаат средствата планирани за набавка на разни видови урбана опрема, набавка на информатичка опрема, опрема за греење и климатизација и друго.

Средствата за купување возила учествуваат со дел од 0,7 % и целосно се однесуваат на колона донации, а средствата за купување мебел, (во кои спаѓаат училиштен и друг мебел), учествуваат со 0,9 %.

Во делот на вложувања и нефинансиски средства, планирани се 0,9 % од вкупните капитални расходи, и се однесуваат на надоместокот за одземен имот и набавка на компјутерски софтвер за општината.


ФИНАНСИРАЊЕ НА АКТИВНОСТИТЕ ПО ПРИОРИТЕТИ УТВРДЕНИ ВО ПРОГРАМИТЕ НА БУЏЕТОТ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ


СОВЕТ НА ОПШТИНА


Финансирањето на Советот на Општината се врши за реализација на следниве надлежности:



Работата на Советот на Општина Аеродром се финансира во износ од

24.600.000 денари за извршување на следните работи:


  1. Надоместоци на советниците на Општината;

  2. Трошоци што се директно поврзани со работата на Советот на Општината;

  3. Трансфери до хуманитарни организации, здруженија на граѓани и други трансфери;

  4. Постојана и тековна резерва што ја распределува Советот на Општината и друго.


    ГРАДОНАЧАЛНИК


    Финансирањето на градоначалникот на Општината се врши за реализацијата на следниве надлежности:


ЗАШТИТА НА ЖИВОТНАТА СРЕДИНА И ПРИРОДА


Општина Аеродром презема мерки и активности за зачувување и унапредување на животната средина, блоковско зеленило, одржување на City Tree, испитувања бучава, поставување фотоволтаици, надзор, како и субвенции за граѓаните на општината за велосипеди и слично, со вкупни средства во износ од 4.398.000 денари.


ЗАШТИТА И СПАСУВАЊЕ


Во рамки на буџетот на Општина Аеродром, за делот на заштита и спасување се планираат средства во вкупен износ од 150.000 денари.


РОДОВА ЕДНАКВОСТ


Во рамките на буџетот на Општина Аеродром, за делот на родова еднаквост се планираат средства во вкупен износ од 1.050.000 денари.


ФИНАНСИРАЊЕ НА АКТИВНОСТИТЕ СПОРЕД НАДЛЕЖНОСТИТЕ ВО РАМКИ НА БУЏЕТОТ НА ОПШТИНА АЕРОДРОМ ЗА 2025 ГОДИНА


Финансирањето на активностите според надлежностите во буџетот на Општина Аеродром за 2025 година е следен:


A

СОВЕТ НА ОПШТИНА

24.600.000

D

ГРАДОНАЧАЛНИК

4.114.000

E

ОПШТИНСКА АДМИНИСТРАЦИЈА

166.250.000


F

УРБАНИСТИЧКО ПЛАН. И УРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТОРОТ


9.650.000

G

ЛОКАЛЕН ЕКОНОМСКИ РАЗВОЈ

8.859.000

J

КОМУНАЛНИ ДЕЈНОСТИ

394.027.000

K

КУЛТУРА

4.635.000

L

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЈА

13.300.000

V

СОЦИЈАЛНА ЗАШТИТА НА ДЕЦАТА

326.013.000

N

ОБРАЗОВАНИЕ

573.082.000

R

ЗАШТИТА НА ЖИВОТНА СРЕДИНА И ПРИРОДА

4.398.000

Q

ЗАШТИТА И СПАСУВАЊЕ

150.000

X

РОДОВА ЕДНАКВОСТ

1.050.000


Вкупно:

1.530.128.000


Во прилог е даден следниов графикон од којшто може да се анализираат вкупните планирани трошоци по соодветни надлежности: